An artist's artist: Jeff Wall in het Stedelijk 8 maart, 14 — editorial

Op 1 maart opende in het Stedelijk Museum, Amsterdam, de tentoonstelling Tableaux Pictures Photographs 1996-2013, de eerste solotentoonstelling in dit museum van fotograaf en beeldend kunstenaar Jeff Wall (1946, Vancouver). Het concept was al meer dan vijf jaar in de maak, maar nu hangen ze er echt: 37 werken van Wall, geproduceerd tussen 1996 en 2013. Onder andere hangt er het nog niet eerder vertoonde tweeluik Summer Afternoons (2013). New Dawn was tijdens de opening aanwezig om de sfeer te proeven.

© Jeff Wall, Invisible man by Ralp Ellison, The Prologue, 1999-2000

In deze tentoonstelling staat het jaar 1996 centraal, het eerste jaar waarin Wall zwart-wit foto’s produceerde, die hij afdrukte op papier. De lichtbakken, ingelijst kleurendia’s die van achter worden belicht door tl-buizen, maakt hij al sinds de jaren ’80. De zwart-wit foto’s vormen een directere verwijzing naar de esthetiek en thematiek van documentaire fotografie. Net als zijn lichtbakken worden deze foto’s echter ook geënsceneerd door de fotograaf.

Wall gebruikt dit medium om verschillende thema’s aan te snijden, zoals de relatie tussen mannen en vrouwen, sociale vraagstukken zoals o.a. geweld en culturele miscommunicaties. Zijn figuratieve voorstellingen reconstrueert hij op basis van situaties die hij heeft meegemaakt of heeft gezien. Hij orkestreert de inhoud zodanig dat de beelden, hoewel strikt genomen met fotografische middelen tot stand gebracht, elementen bevatten uit de schilderkunst, film en theater.
Met name als je kijkt naar de lichtbakken, die bijna allemaal levensgroot zijn, heb je het gevoel dat deel uitmaakt van een film. Het is moeilijk te bevatten dat dit geen film still is, maar een foto. Wall heeft een extreem oog voor detail, de scènes zijn ontzettend precies in elkaar gezet, waardoor de lichtbakken vaak lijken alsof het niet-geposeerde momenten zijn en we even vergeten hoeveel planning erachter schuilgaat.

© Jeff Wall, Overpass, 2001

Zijn werk In Front of a Nightclub, uit 2006, vergelijkbare grootte als sommige schuttersstukken in het Rijksmuseum, is hier een voorbeeld. Op het eerste gezicht lijkt deze foto op een snapshot, een momentopname van een bijna zinloos moment. Achter deze foto schuilt echter een nauw-uitgewerkte creatie waarmee Wall een fictieve impressie geeft van een moment dat zomaar uit het leven gegrepen zou kunnen zijn. Een moment dat een indruk geeft van een bijna onbelangrijk moment, is tegelijkertijd voor de kijker erg intrigerend.

© Jeff Wall, Volunteer, 1996

De zwart-wit foto’s vormen een interessant contrast met de lichtbakken en hangen in de verschillende zalen doorgaans naast elkaar. In vergelijking met de lichtbakken geven deze foto’s meer een indruk van documentaire fotografie, hoewel deze ook levensgroot zijn afgedrukt. Deze foto’s zijn bovendien ook geënsceneerd, net als de lichtbakken. De foto Cyclist, een donkere levensgrootte zwart-wit foto, beeld een persoon af, leunend op een fiets. Dit zou ook zomaar een momentopname uit een film kunnen zijn. Je zou echter ook kunnen denken dat Wall deze foto heeft genomen toen hij toevallig langs deze man liep, zomaar ergens op straat.

© Jeff wall, The Flooded Grave, 1998-2000

Zijn werken zitten vol spanning, die “voortkomt uit een combinatie van extreem realisme en soms zeer complexe kunstgrepen,” schrijft het Stedelijk Museum. De conservator van de tentoonstelling, Hripsimé Visser, verteld: “Jeff Wall is allereerst een ‘artist’s artist’”, geliefd onder kunstenaars en critici. Met deze tentoonstelling wil het Stedelijk inzicht geven in het werk van een kunstenaar die fotografie “als artistiek medium definitief en eigenzinnig op de kaart heeft gezet.”
Op originele wijze weet Wall alledaagse scenario’s te creëeren waardoor je bij iedere foto, als zwart-wit of lichtbak, voor een raadsel komt te staan. Het zijn niet simpelweg foto’s waarnaar je kijkt, want er komt veel meer bij kijken en het oog voor detail dat Wall iedere keer weet op te brengen is in iedere foto merkbaar. Het is daarom ook niet gek dat deze tentoonstelling is verspreid over een aantal zalen, waaronder de Hall of Honor en de Van den Ende Foundation Gallery.

© Jeff Wall, Knife Throw, 2008

Door Sanne Schim van der Loeff
t/m 3 augustus
stedelijk.nl


Ibasho Gallery presenteert: Tea Ceremony And Flower Arrangement - Max Pinckers in dialoog met Werner Bischof event — 1 mei

Het beeld van Japan, verzadigd door clichés van een ondoordringbare en technologisch geavanceerde eilandnatie met zeer gedefinieerde culturele onderwerpen - zoals...

↠ read more

Kahmann Gallery presenteert: Marvin Newman in 5&33 Gallery event — 1 mei

In de jaren vijftig, een tijd waarin bijna alle kunstfotografen in zwart en wit werkten, durfden maar een paar pioniers met kleur te experimenteren. Een van hen was Marvin Newman...

↠ read more

OPEN CALL: NEW DUTCH TALENT event — 1 mei

GUP Magazine presenteert vol trots de achtste editie van New Dutch Photography Talent: New 2019. Deze toonaangevende publicatie introduceert ieder jaar de 100 beste nieuwe...

↠ read more

Melkweg Expo presenteert: metamorphosis - Lois Cohen & Indiana Roma Voss event — 26 april

Fotograaf Lois Cohen en stylist Indiana Roma Voss exposeren van 19 mei tot 10 juni ‘Metamorphosis’ in Melkweg Expo. Twaalf vrouwelijke iconen uit religie tot...

↠ read more

Adrien Lacheré - Memento Bangkok portfolio — 26 april

Adrien Lacheré (b.1988, FR) ontwikkelde zijn passie voor de fotografie tijdens zijn studies economie, hij maakte zijn eerste fotoreeksen in het dagelijkse...

↠ read more

Ronin - Tales of Solitude portfolio — 24 april

De werken van Ronin (b. 1978, based in NL) variëren van geënsceneerde scènes in nachtlandschappen tot intieme ontmoetingen in barre omstandigheden. We...

↠ read more

Stadsarchief Amsterdam presenteert: Dolf Toussaint event — 24 april

De Amsterdamse fotograaf Dolf Toussaint (1924-2017) zwierf vanaf de jaren zestig met zijn camera door de straten van Amsterdam en bracht de inwoners op sprekende wijze in beeld....

↠ read more

Viktor Van Hoof - Som Wansodany, movie super star was killed portfolio — 24 april

In de jaren ‘60 werd de eerste Cambodjaanse film geproduceerd, groeide het aantal studio’s fenomenaal en kenden de Khmer films een groot succes. Mensen gingen...

↠ read more

Instagram Takeover - Sam Gregg portfolio — 23 april

"Napels zien en sterven," vertelde Johann Wolfgang Von Goethe van Faus Italian Journey in 1786. Tegenwoordig is de uitdrukking een ironische verwijzing geworden naar de...

↠ read more

Kiekie - Olympisch Young Talent event — 18 april

Ook in 2018 gaat KIEKIE voor Olympus Nederland op zoek naar nieuw, jong talent! Met als doel om je uiteindelijk door te ontwikkelen als Olympus Visionary. Als Olympus Visionary...

↠ read more