An artist's artist: Jeff Wall in het Stedelijk 8 maart, 14 — editorial

Op 1 maart opende in het Stedelijk Museum, Amsterdam, de tentoonstelling Tableaux Pictures Photographs 1996-2013, de eerste solotentoonstelling in dit museum van fotograaf en beeldend kunstenaar Jeff Wall (1946, Vancouver). Het concept was al meer dan vijf jaar in de maak, maar nu hangen ze er echt: 37 werken van Wall, geproduceerd tussen 1996 en 2013. Onder andere hangt er het nog niet eerder vertoonde tweeluik Summer Afternoons (2013). New Dawn was tijdens de opening aanwezig om de sfeer te proeven.

© Jeff Wall, Invisible man by Ralp Ellison, The Prologue, 1999-2000

In deze tentoonstelling staat het jaar 1996 centraal, het eerste jaar waarin Wall zwart-wit foto’s produceerde, die hij afdrukte op papier. De lichtbakken, ingelijst kleurendia’s die van achter worden belicht door tl-buizen, maakt hij al sinds de jaren ’80. De zwart-wit foto’s vormen een directere verwijzing naar de esthetiek en thematiek van documentaire fotografie. Net als zijn lichtbakken worden deze foto’s echter ook geënsceneerd door de fotograaf.

Wall gebruikt dit medium om verschillende thema’s aan te snijden, zoals de relatie tussen mannen en vrouwen, sociale vraagstukken zoals o.a. geweld en culturele miscommunicaties. Zijn figuratieve voorstellingen reconstrueert hij op basis van situaties die hij heeft meegemaakt of heeft gezien. Hij orkestreert de inhoud zodanig dat de beelden, hoewel strikt genomen met fotografische middelen tot stand gebracht, elementen bevatten uit de schilderkunst, film en theater.
Met name als je kijkt naar de lichtbakken, die bijna allemaal levensgroot zijn, heb je het gevoel dat deel uitmaakt van een film. Het is moeilijk te bevatten dat dit geen film still is, maar een foto. Wall heeft een extreem oog voor detail, de scènes zijn ontzettend precies in elkaar gezet, waardoor de lichtbakken vaak lijken alsof het niet-geposeerde momenten zijn en we even vergeten hoeveel planning erachter schuilgaat.

© Jeff Wall, Overpass, 2001

Zijn werk In Front of a Nightclub, uit 2006, vergelijkbare grootte als sommige schuttersstukken in het Rijksmuseum, is hier een voorbeeld. Op het eerste gezicht lijkt deze foto op een snapshot, een momentopname van een bijna zinloos moment. Achter deze foto schuilt echter een nauw-uitgewerkte creatie waarmee Wall een fictieve impressie geeft van een moment dat zomaar uit het leven gegrepen zou kunnen zijn. Een moment dat een indruk geeft van een bijna onbelangrijk moment, is tegelijkertijd voor de kijker erg intrigerend.

© Jeff Wall, Volunteer, 1996

De zwart-wit foto’s vormen een interessant contrast met de lichtbakken en hangen in de verschillende zalen doorgaans naast elkaar. In vergelijking met de lichtbakken geven deze foto’s meer een indruk van documentaire fotografie, hoewel deze ook levensgroot zijn afgedrukt. Deze foto’s zijn bovendien ook geënsceneerd, net als de lichtbakken. De foto Cyclist, een donkere levensgrootte zwart-wit foto, beeld een persoon af, leunend op een fiets. Dit zou ook zomaar een momentopname uit een film kunnen zijn. Je zou echter ook kunnen denken dat Wall deze foto heeft genomen toen hij toevallig langs deze man liep, zomaar ergens op straat.

© Jeff wall, The Flooded Grave, 1998-2000

Zijn werken zitten vol spanning, die “voortkomt uit een combinatie van extreem realisme en soms zeer complexe kunstgrepen,” schrijft het Stedelijk Museum. De conservator van de tentoonstelling, Hripsimé Visser, verteld: “Jeff Wall is allereerst een ‘artist’s artist’”, geliefd onder kunstenaars en critici. Met deze tentoonstelling wil het Stedelijk inzicht geven in het werk van een kunstenaar die fotografie “als artistiek medium definitief en eigenzinnig op de kaart heeft gezet.”
Op originele wijze weet Wall alledaagse scenario’s te creëeren waardoor je bij iedere foto, als zwart-wit of lichtbak, voor een raadsel komt te staan. Het zijn niet simpelweg foto’s waarnaar je kijkt, want er komt veel meer bij kijken en het oog voor detail dat Wall iedere keer weet op te brengen is in iedere foto merkbaar. Het is daarom ook niet gek dat deze tentoonstelling is verspreid over een aantal zalen, waaronder de Hall of Honor en de Van den Ende Foundation Gallery.

© Jeff Wall, Knife Throw, 2008

Door Sanne Schim van der Loeff
t/m 3 augustus
stedelijk.nl


New Dawn is gestopt editorial — 1 februari

New Dawn is gestopt. New Dawn was een platform voor hedendaagse Nederlandse fotografie waar talent een podium werd geboden. Twee jaar en duizend posts later houdt New Dawn op te...

↠ read more

Van architectuur naar fotografie. Een interview met Dirk Hardy. interview — 1 februari

Anouk Dingelstad (1989, Amsterdam) werkte voorheen als creative producer/artbuyer bij KesselsKramer en als fotografie & new business agent. Voor ons interviewt ze...

↠ read more

Eli Dijkers en zijn parallelle wereld vol zwart-wit portfolio — 1 februari

“Het mooie is niet gecultiveerd, het lelijke is niet een probleem.” Eli Dijkers toont op de grens van het journalistieke een poëtische kant van ons alledaagse...

↠ read more

Nanda Meijer - Dag gedachten portfolio — 31 januari

Nanda Meijer maakte elke dag een foto met haar polaroid camera en schreef er dan bij waar ze op dat moment aan dacht. Het project ontstond omdat ze het altijd al interessant heeft...

↠ read more

Maarten Kuypers en zijn noodzaak tot herhaling portfolio — 31 januari

Kosmopolitische omgevingen als New York betekenen chaos. Want waar maak je verbinding mee als je gebombardeerd wordt met beeld en geluid? De meeste mensen staan in...

↠ read more

Danielle van der Schans - Hotel Linate portfolio — 30 januari

Tijdens haar bezoek aan Milaan viel het Danielle van der Schans op dat er veel Noord Afrikaanse, Eritrese vluchtelingen zich in de metropool bevinden. Zoekende naar een baan en...

↠ read more

Rogier ten Hacken - Existence portfolio — 30 januari

Fotografie is iets waar Rogier ten Hacken altijd mee bezig is. Hij kan niet anders; het is hoe hij in het leven staat en het is voor hem een manier geworden om het leven meer te duiden....

↠ read more

Nederlands Fotomuseum - Quickscan #2 editorial — 29 januari

Quickscan. Een vluchtige inventarisatie: onvolledig, tastend, het begin van een dialoog en een eerste bepaling van de verschillende posities in het veld. De Nederlandse...

↠ read more

I can’t put my finger on it - Karmen Ayvazyan portfolio — 29 januari

Het werk van Karmen Ayvazyan toont ongewone situaties waarbij eenvoud gepaard gaat met een bepaalde complexiteit. Zo gaat Karmen steeds op zoek naar een wisselend spel van het...

↠ read more

Quintessence event — 28 januari

Zondag 13 februari opent de tweevoudige expositie Quintessence met werk van Popel Coumou en Charlott Markus bij Dapiran Art Project Space in Utrecht. Quintessence belicht het...

↠ read more