Smeulende Herinneringen 31 december, 14 — editorial

© Karin Borghouts

Het ouderlijk huis van Karin Borghouts (België, 1959) brandde in maart 2012 volledig af. Haar moeder, die daar tot de fatale dag nog woonde, kon het pand tijdig verlaten maar de antiekverzameling moest het ontgelden. Vervolgens besloot Karin terug te keren om het interieur en de spullen, of wat daar nog van over was, systematisch te fotograferen. “The painter constructs, the photographer discloses,” schreef Susan Sontag ooit. Een schilder begint met een leeg canvas en voegt dan toe wat hij of zij acht dat gezien moet worden. Dit is niet noodzakelijk iets wat ook daadwerkelijk dient te worden aangetroffen – de schilder is vrij om het beeld zo samen te stellen zoals hij of zij het zich voorstelt. Anders is dat voor de fotograaf, althans vanuit documentair oogpunt. Hoewel daar nog verschillend over wordt gedacht – we kennen zowel een strenge school als ook een stroming van de ‘rekbaren’ – maar in het algemeen zou je kunnen stellen dat een documentaire fotograaf slechts een keuze dient te maken tussen het blootleggen of buiten het kader stellen van een feitelijke realiteit.

Borghouts schuurt in eerder werk duidelijk aan tegen de houding van de schilder. Weliswaar heeft ze altijd de fotografie als uitgangspunt genomen, maar met behulp van artificiële ingrepen achteraf kregen de zorgvuldig geselecteerde vertrekken – veelal gesitueerd in musea, expositieruimtes waarin geschiedenis en verbeelding samensmelten tot een nieuwe betekenis – een eigen, fotografische werkelijkheid. Maar nu, in haar ouderlijk huis, hoeft er niet meer kunstzinnig te worden ingegrepen want de brand heeft al voldoende voorwerk gedaan. Voor Borghouts restte niet veel meer dan het ‘sec’ vastleggen van de afgeblakerde elementen die een roetlaag hebben gelegd over de zuivere locatie van haar daadwerkelijke herinneringen.

© Karin Borghouts

In ‘Op zoek naar de verloren tijd’ (à la recherche du temps perdu, 1913 –1927), het bekende levenswerk van Marcel Proust, staat ook de bekende ‘madeleine–scène’ waarin het in de bloesemthee dopen van een koekje en de smaak daarvan, lang niet geproefd, vervolgens het geheugen van de schrijver activeert. Door deze zogenaamde ‘onvrijwillige herinnering’ komt hij tot een beeldend relaas over het dorpje Combray, waar ‘Marcel’ in zijn jeugd veel tijd doorbracht. Borghouts’ terugkeer naar het afgebrande pand van haar moeder is vanzelfsprekend een minder onvrijwillige toenadering tot de poorten naar ‘de verloren tijd’, zoals de droge mededeling in de ondertitel van het daaruit resulterende boek The House (of my childhood burnt down and I went to take pictures) ook al aangeeft, maar het heeft er alle schijn van dat de ‘methode Proust’ ook hier van toepassing is. Dat wil zeggen, het in een veelvuldigheid van grijstinten fotografisch vastleggen van de geblakerde objecten levert voor Borghouts – en wellicht haar moeder – niet alleen een waardevol particulier beelddocument op, maar het dient uiteindelijk ook een kunstzinnige poging om het fenomeen van ‘herinneren’ als actief werkwoord te duiden.

karinborghouts.be

Tekst door Erik Vroons


New Dawn is gestopt editorial — 1 februari

New Dawn is gestopt. New Dawn was een platform voor hedendaagse Nederlandse fotografie waar talent een podium werd geboden. Twee jaar en duizend posts later houdt New Dawn op te...

↠ read more

Van architectuur naar fotografie. Een interview met Dirk Hardy. interview — 1 februari

Anouk Dingelstad (1989, Amsterdam) werkte voorheen als creative producer/artbuyer bij KesselsKramer en als fotografie & new business agent. Voor ons interviewt ze...

↠ read more

Eli Dijkers en zijn parallelle wereld vol zwart-wit portfolio — 1 februari

“Het mooie is niet gecultiveerd, het lelijke is niet een probleem.” Eli Dijkers toont op de grens van het journalistieke een poëtische kant van ons alledaagse...

↠ read more

Nanda Meijer - Dag gedachten portfolio — 31 januari

Nanda Meijer maakte elke dag een foto met haar polaroid camera en schreef er dan bij waar ze op dat moment aan dacht. Het project ontstond omdat ze het altijd al interessant heeft...

↠ read more

Maarten Kuypers en zijn noodzaak tot herhaling portfolio — 31 januari

Kosmopolitische omgevingen als New York betekenen chaos. Want waar maak je verbinding mee als je gebombardeerd wordt met beeld en geluid? De meeste mensen staan in...

↠ read more

Danielle van der Schans - Hotel Linate portfolio — 30 januari

Tijdens haar bezoek aan Milaan viel het Danielle van der Schans op dat er veel Noord Afrikaanse, Eritrese vluchtelingen zich in de metropool bevinden. Zoekende naar een baan en...

↠ read more

Rogier ten Hacken - Existence portfolio — 30 januari

Fotografie is iets waar Rogier ten Hacken altijd mee bezig is. Hij kan niet anders; het is hoe hij in het leven staat en het is voor hem een manier geworden om het leven meer te duiden....

↠ read more

Nederlands Fotomuseum - Quickscan #2 editorial — 29 januari

Quickscan. Een vluchtige inventarisatie: onvolledig, tastend, het begin van een dialoog en een eerste bepaling van de verschillende posities in het veld. De Nederlandse...

↠ read more

I can’t put my finger on it - Karmen Ayvazyan portfolio — 29 januari

Het werk van Karmen Ayvazyan toont ongewone situaties waarbij eenvoud gepaard gaat met een bepaalde complexiteit. Zo gaat Karmen steeds op zoek naar een wisselend spel van het...

↠ read more

Quintessence event — 28 januari

Zondag 13 februari opent de tweevoudige expositie Quintessence met werk van Popel Coumou en Charlott Markus bij Dapiran Art Project Space in Utrecht. Quintessence belicht het...

↠ read more