De arrogantie van fotografie: Een interview met Pieter ten Hoopen 31 mei, 15 — interview

Fotografie, film en storytelling; Pieter ten Hoopen (1974, Tubbergen) doet het allemaal. Niet gek dus dat hij werd uitgenodigd om te spreken op de conferentie PhotoStories, waar hij zijn overgang van fotografie naar multimedia besprak. New Dawn sprak hem na zijn lezing, over landschappen en de arrogantie van fotografie.

© Pieter ten Hoopen

© Pieter ten Hoopen

Je hebt fotojournalistiek gestudeerd. Zie jij jezelf als een fotojournalist of meer als storyteller?
Nee, ik ben geen fotojournalist. Met mijn meeste projecten werk ik wel op een traditionele documentaire manier, ik zou bijvoorbeeld nooit ingrijpen in een situatie. Dat is voor mij ook de uitdaging, fotograferen wat er gebeurd. Alleen met portretten niet, die zijn natuurlijk altijd staged.

Mijn werk is denk ik het beste samen te vatten als storytelling want er is geen begrenzing, zoals bij fotojournalistiek. Ik fotografeer meer de kleine verhalen. Zoals in Hungry Horse, no one could care less about this little town, maar dat maakt het voor mij interessant. Het is fascinerend om daar een sterk visueel verhaal over te kunnen maken.

© Pieter ten Hoopen

© Pieter ten Hoopen

Je foto’s van Montana hebben een poëtische, bijna romantische uitstraling. Ben je een romanticus?
De beelden hebben twee kanten, er zit ook vrij veel dood in. Als je al de beelden ziet, is het verhaal vrij donker, maar wel met verschillende aspecten. De film is een stuk positiever in vergelijking tot het boek. Maar er zit wel degelijk iets poëtisch in, in de landschappen en in de mensen. Als ik fotografeer, wil ik het landschap voelen. Het kan een verhaal vertellen; seksueel of agressief zijn. Ik wil al die dingen voelen in mijn beelden.

Landschap is een heel belangrijk deel van mijn leven. Ik ben opgegroeid in de land- en bosbouw, en mijn huis in Zweden zit tussen de bossen in. Het landschap bepaalt hoe mijn dag verloopt of hoe mijn wereld eruit ziet. Hoe is het weer, hoe is het licht, hoe erg was de storm die nacht? Het bepaald mijn state of mind. Dat wil ik in mijn foto’s laten zien en voelen. Of dat lukt weet ik niet, maar dat is wat ik wil.

© Pieter ten Hoopen

© Pieter ten Hoopen

Voel je je dan ook meer thuis op een afgelegen plek dan in de stad?
Dat ligt eraan. Ik vind het vooral heel belangrijk om mezelf te begrenzen. Om bewust een gebied of een plek te kiezen om te fotograferen. Het moet overzichtelijk zijn om het in je op te kunnen nemen. Als het niet overzichtelijk is creëer je verwarring bij jezelf, en dan wordt je visueel belemmerd. Ik stel duidelijke grenzen op en daar werk ik in. Ik vind het geweldig om op die manier te werken, ik ben dan op mijn best. Die begrenzing heb ik nodig om me te kunnen concentreren en de omgeving te kunnen voelen.

© Pieter ten Hoopen

© Pieter ten Hoopen

Tijdens je lezing noemde je fotografie arrogant, kan je dat toelichten?
Het is niet alleen fotografie, fotografen zijn over het algemeen vrij arrogant. Heel veel fotografen, ook ikzelf in periodes, zijn vreselijk verliefd op zichzelf en wat ze allemaal kunnen. En dat moet je in bepaalde fases ook wel zijn. Je moet zelfvertrouwen hebben in wat je kunt en in wat je wilt. Maar het is ook een kunst om je te kunnen bevrijden van jezelf. Om verder te kunnen zien, en je fotografische werk niet zo serieus te nemen.

Waar ik me altijd vreselijk aan irriteer is dat fotografen meer met zichzelf bezig zijn dan met de onderwerpen. Dat is heel gevaarlijk als je een verhaal wilt vertellen over andere mensen. Je moet jezelf dan juist op de tweede plek zetten. Op het moment dat je thuiskomt met je materiaal, dan moet je arrogant zijn. Je moet goede beslissingen kunnen nemen, dat is heel belangrijk.

Fotografen denken ook dat hun foto’s de waarheid zijn. Dat heb ik nooit begrepen. Wat is eigenlijk de waarheid? Die bestaat niet. We moeten inzien dat dit mijn waarheid is, mijn manier van zien. Vaak vinden wij, als fotografen, onszelf te interessant.

© Pieter ten Hoopen

© Pieter ten Hoopen

Je bent veel bezig met film en multimedia, ben je van plan daarmee verder te gaan?
Ja, maar ik blijf wel nog fotograferen. Ik heb nu een periode gehad waarin ik niet zo verliefd meer ben op fotografie. Ik hou er natuurlijk nog wel erg van, het is mijn basis. Het is net als een relatie, als een huwelijk. Het gaat op en neer. Ik heb nu een fase gehad waarin ik niet zo veel meer van mijn ‘vriendin’ hou, ik voel iets minder passie. Maar ik weet uit ervaring dat dit weer terugkomt.

Ik heb input en inspiratie nodig. Dan begin ik het weer te voelen. Het is net als een topsport. Je moet niet te veel trainen, niet te veel wedstrijden doen. Je moet het doseren, je voorbereiden op een wedstrijd of fase. Ik wil binnenkort graag een nieuw boek maken, ik weet nog niet waarover, maar ik begin me nu al mentaal voor te bereiden. Over een half jaar moet ik weer knallen, dan moet het weer gebeuren. In de toekomst zou ik heel graag mijn eerste echte speelfilm willen maken. Dat is een droom van me, en dit gaat ook zeker gebeuren.

© Pieter ten Hoopen

© Pieter ten Hoopen

Tekst door Isabeau van Halm

pietertenhoopen.com


New Dawn is gestopt editorial — 1 februari

New Dawn is gestopt. New Dawn was een platform voor hedendaagse Nederlandse fotografie waar talent een podium werd geboden. Twee jaar en duizend posts later houdt New Dawn op te...

↠ read more

Van architectuur naar fotografie. Een interview met Dirk Hardy. interview — 1 februari

Anouk Dingelstad (1989, Amsterdam) werkte voorheen als creative producer/artbuyer bij KesselsKramer en als fotografie & new business agent. Voor ons interviewt ze...

↠ read more

Eli Dijkers en zijn parallelle wereld vol zwart-wit portfolio — 1 februari

“Het mooie is niet gecultiveerd, het lelijke is niet een probleem.” Eli Dijkers toont op de grens van het journalistieke een poëtische kant van ons alledaagse...

↠ read more

Nanda Meijer - Dag gedachten portfolio — 31 januari

Nanda Meijer maakte elke dag een foto met haar polaroid camera en schreef er dan bij waar ze op dat moment aan dacht. Het project ontstond omdat ze het altijd al interessant heeft...

↠ read more

Maarten Kuypers en zijn noodzaak tot herhaling portfolio — 31 januari

Kosmopolitische omgevingen als New York betekenen chaos. Want waar maak je verbinding mee als je gebombardeerd wordt met beeld en geluid? De meeste mensen staan in...

↠ read more

Danielle van der Schans - Hotel Linate portfolio — 30 januari

Tijdens haar bezoek aan Milaan viel het Danielle van der Schans op dat er veel Noord Afrikaanse, Eritrese vluchtelingen zich in de metropool bevinden. Zoekende naar een baan en...

↠ read more

Rogier ten Hacken - Existence portfolio — 30 januari

Fotografie is iets waar Rogier ten Hacken altijd mee bezig is. Hij kan niet anders; het is hoe hij in het leven staat en het is voor hem een manier geworden om het leven meer te duiden....

↠ read more

Nederlands Fotomuseum - Quickscan #2 editorial — 29 januari

Quickscan. Een vluchtige inventarisatie: onvolledig, tastend, het begin van een dialoog en een eerste bepaling van de verschillende posities in het veld. De Nederlandse...

↠ read more

I can’t put my finger on it - Karmen Ayvazyan portfolio — 29 januari

Het werk van Karmen Ayvazyan toont ongewone situaties waarbij eenvoud gepaard gaat met een bepaalde complexiteit. Zo gaat Karmen steeds op zoek naar een wisselend spel van het...

↠ read more

Quintessence event — 28 januari

Zondag 13 februari opent de tweevoudige expositie Quintessence met werk van Popel Coumou en Charlott Markus bij Dapiran Art Project Space in Utrecht. Quintessence belicht het...

↠ read more