Openbaring van de werkelijkheid: Richard Mosse 25 maart, 14 — interview

De Ierse oorlogsfotograaf Richard Mosse (1980) is niet onbekend onder ons, hij brengt conflictsituaties op een alternatieve wijze in beeld. Zo mengde hij beelden uit een videospel met echte footage van raketinslagen, en fotografeerde hij de verlaten palezien van Saddam Hoessein nadat hij geëxecuteerd was. Ondanks dat hij geen direct oorlogsgeweld fotografeert, zet zijn werk juist aan tot nadenken over de oorlogssituaties. Voor zijn installatie 'The Enclave' werkte Mosse samen met cinematograaf Trevor Tweeten en geluidsartiest Ben Frost.

© Laura Andalou

Mosse komt uit een creatief gezin: zijn vader was een pottenbakker, zijn moeder conceptueel artiest en zijn opa beeldhouwer. Fotografie was voor hem het medium dat het dichtst bij hem stond. Toch is het in Ierland niet gebruikelijk om fotograaf te worden. Mosse vertelt: 'fotografie is de vreemde eend in de bijt in de Ierse kunstwereld. Er zijn wel bekende Ierse fotografen maar toch loopt Ierland wat kunst betreft erg achter. De Nederlandse cultuur is van huis uit bijvoorbeeld erg visueel waar de Ieren meer verhalenvertellers zijn'. Omdat zijn ouders wisten hoe zwaar het kunstenaarsleven kan zijn, verboden ze hem een kunstopleiding te doen. Na zijn dwangmatige universitaire studie ging hij, heel rebels, toch naar de kunstacademie. Nadat Mosse had ondervonden hoe sterk en ondoordringbaar de hiërarchie in de filmwereld is, besloot hij om zich te richten op fotografie zodat hij van niemand afhankelijk was.

Door middel van documentaire fotografie was Mosse in staat om de dingen die er in de wereld gebeuren met eigen ogen te aanschouwen en zo zijn eigen mening te vormen. Na een tijd werd hij echter gek van de beperkingen die documentaire fotografie met zich meebrengt. Een foto moet eruit zien alsof deze door bijvoorbeeld Robert Capa gemaakt is want anders gedraag je je als documentaire fotograaf al snel onethisch. Toen hij hoorde van de conflictsituatie in Congo, voelde de fotograaf aan dat dit een groot en beladen onderwerp zou kunnen zijn. Hij zegt hierover: ' De situatie in Congo heeft nooit echt veel media-aandacht gekregen, maar toen ik hoorde dat er sinds 1998 5,4 miljoen doden zijn gevallen wist ik dat de situatie serieus onderbelicht is geweest.

© Richard Mosse

Op ongeveer hetzelfde moment hoorde ik dat Kodak de infraroodfilm om camouflage op te sporen definitief uit productie zou halen omdat geen enkele gek het nog bestelde. Geen enkele gek behalve ik. Dit type film werd gebruikt om vijandig, gecamoufleerd wapentuig op te sporen. Ik zag in deze film een manier om dit conflict letterlijk zichtbaar te maken en op de kaart te zetten. Doordat mijn foto's opvallend en ongewoon zijn, trekken ze de aandacht en wringen ze tegelijkertijd met traditionele documentairefotografie waarin alles moet zijn zoals het echt was. Ik heb echter altijd geleerd dat er niet één waarheid is en dit wilde ik dus ook laten zien'. Mosse geeft aan dat je de wereld in een oorlogsgebied heel anders beleeft. De tijd verloopt niet hetzelfde als hier. Er is geen internet, geen telefoons en mensen staan met de zon op en gaan naar bed wanneer de nacht valt. Elke dag duurt langer, omdat je nooit weet of het je laatste gaat zijn. Waar fotojournalisten altijd een specifiek verhaal proberen te vertellen, omarmt Mosse juist alle verschillende ideëen, angsten en gebeurtenissen die zich voltrokken tijdens zijn verblijf in Congo. De interpretatie is aan de kijker, de fotograaf vertelt daarom liever ook niet zijn eigen oorlogsverhalen aan de media.

Wat het fotograferen in Congo moeilijk maakte, is dat de schade niet zo concreet is als bijvoorbeeld in Irak of Libanon. Daar zijn veel verwoeste gebouwen te zien en dit is in Congo niet het geval. In dit conflict wordt vooral gebruik gemaakt van AK-47's, machettes en speren in plaats van zware explosieven. Ook is er erg veel seksueel geweld. Verkrachtingen hebben een enorme sociale impact maar laten visueel weinig sporen na. De wonden die zo veroorzaakt worden liggen niet aan de oppervlakte, ze zijn niet zichtbaar voor de camera maar zijn er wel degelijk.

© Richard Mosse

De samenwerking met Tweeten en Frost is gedurende het begin van Mosse's verblijf in Congo ontstaan. Dankzij de zes verschillende beeldschermen waarop het beeld wordt afgespeeld en het indringende geluid, weet je als kijker niet direct wat er aan de hand is en waar je moet kijken. Zo wordt nog het meest duidelijk dat de situatie gecompliceerd is en vele invalshoeken kent, veel meer dan wanneer je alleen maar gruwelijke foto's van oorlogsgeweld krijgt voorgeschoteld. The Enclave is geen lineair documentair werk waardoor er misschien juist meer dreiging in komt. De combinatie van film, geluid en levensgrote foto's zorgen ervoor dat je gevaarlijk dicht bij de Congolese rebellen in de buurt komt. Zo dicht dat je je wel móet afvragen wat zich buiten de beelden afspeelt.


New Dawn is gestopt editorial — 1 februari

New Dawn is gestopt. New Dawn was een platform voor hedendaagse Nederlandse fotografie waar talent een podium werd geboden. Twee jaar en duizend posts later houdt New Dawn op te...

↠ read more

Van architectuur naar fotografie. Een interview met Dirk Hardy. interview — 1 februari

Anouk Dingelstad (1989, Amsterdam) werkte voorheen als creative producer/artbuyer bij KesselsKramer en als fotografie & new business agent. Voor ons interviewt ze...

↠ read more

Eli Dijkers en zijn parallelle wereld vol zwart-wit portfolio — 1 februari

“Het mooie is niet gecultiveerd, het lelijke is niet een probleem.” Eli Dijkers toont op de grens van het journalistieke een poëtische kant van ons alledaagse...

↠ read more

Nanda Meijer - Dag gedachten portfolio — 31 januari

Nanda Meijer maakte elke dag een foto met haar polaroid camera en schreef er dan bij waar ze op dat moment aan dacht. Het project ontstond omdat ze het altijd al interessant heeft...

↠ read more

Maarten Kuypers en zijn noodzaak tot herhaling portfolio — 31 januari

Kosmopolitische omgevingen als New York betekenen chaos. Want waar maak je verbinding mee als je gebombardeerd wordt met beeld en geluid? De meeste mensen staan in...

↠ read more

Danielle van der Schans - Hotel Linate portfolio — 30 januari

Tijdens haar bezoek aan Milaan viel het Danielle van der Schans op dat er veel Noord Afrikaanse, Eritrese vluchtelingen zich in de metropool bevinden. Zoekende naar een baan en...

↠ read more

Rogier ten Hacken - Existence portfolio — 30 januari

Fotografie is iets waar Rogier ten Hacken altijd mee bezig is. Hij kan niet anders; het is hoe hij in het leven staat en het is voor hem een manier geworden om het leven meer te duiden....

↠ read more

Nederlands Fotomuseum - Quickscan #2 editorial — 29 januari

Quickscan. Een vluchtige inventarisatie: onvolledig, tastend, het begin van een dialoog en een eerste bepaling van de verschillende posities in het veld. De Nederlandse...

↠ read more

I can’t put my finger on it - Karmen Ayvazyan portfolio — 29 januari

Het werk van Karmen Ayvazyan toont ongewone situaties waarbij eenvoud gepaard gaat met een bepaalde complexiteit. Zo gaat Karmen steeds op zoek naar een wisselend spel van het...

↠ read more

Quintessence event — 28 januari

Zondag 13 februari opent de tweevoudige expositie Quintessence met werk van Popel Coumou en Charlott Markus bij Dapiran Art Project Space in Utrecht. Quintessence belicht het...

↠ read more