Ola Lanko en haar foto-genic installaties 14 oktober, 15 — interview

Ola Lanko is altijd bezig met de werking van het medium fotografie. De kritische blik van de beschouwer is wat ze met haar werk wil overbrengen. Momenteel maakt ze deel uit van de elf deelnemende kunstenaars van de kunstroute ‘Kunst aan de Schinkel’.

© Ola Lanko

Je groeide op in Oekraïne waar je een universitaire studie sociologie volgde. Was het voor jou logisch om daarna de stap te maken om een fotografie opleiding te volgen in Nederland?

Ik woon nu 8 jaar in Nederland. Wanneer je in Oekraïne wordt geboren is het vrijwel onmogelijk kunstenaar van beroep te worden. Ik koos voor een algemene studie: sociologie. Dit was tijdens de oranjerevolutie. Er hing een positieve sfeer: alles leek mogelijk. Ik rolde in een baantje als fotojournalist. Er werd gezocht naar een nieuwe vorm van overdracht. Ik werd geïnspireerd door het sociaal constructivisme en experimenteerde daar veel mee. Zo ontdekte ik de kracht van het medium maar ook de camera als een soort masker; een scherm tussen mij en de buitenwereld. Ik besefte een machtsmiddel in handen te hebben en besloot dit verder te onderzoeken. In mijn geboorteland bestaat er op de kunstacademie geen fotografie afdeling; het wordt daar niet gezien als kunstvorm. Vandaar dat ik koos voor een school buiten Oekraine. Het werd de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag waar ik toelating deed en werd aangenomen.

© Ola Lanko

Je bent constant bezig met de perceptie en interpretatie van beelden en wil dat de kijker een kritische blik ontwikkeld, waarom is dit zo belangrijk voor je?

Elk beeld is gecomponeerd. De maker bepaalt het kader en alles wat daarin gebeurd. Oftewel, een foto is een heel complex iets en het staat nooit los van een bepaalde context. Fotografie heeft het ego om een universele taal te worden. Bijvoorbeeld, wanneer we elkaars taal niet spreken is er wel communicatie mogelijk door beeld. Maar denk eens aan een appel, aan de afbeelding zien wij niet welk soort het is en dus weten we niet hoe deze smaakt: de communicatie wordt oppervlakkig en de essentie kan verloren gaan. Door je in het beeld te verdiepen en kwalitatief te kijken ga je de diepte in, je krijgt er zo veel meer voor terug.

© Ola Lanko

Gebruik je fotografie als hulpmiddel om onze kijk op de wereld - de werkelijkheid - te veranderen?

Ja, het gaat natuurlijk om een bepaalde manier van kijken. Maar we bouwen ook, door middel van fotografie, langzamerhand een visueel model van de wereld. Een reproductie van de echte variant. In deze reproductie kunnen we naar verschillende plekken en tijden reizen. Maar, we kunnen niet van alles tegelijkertijd genieten. Om accenten te kunnen leggen moeten we weer gaan fotograferen binnen dat visuele model; een foto van een foto maken.

© Ola Lanko

In je essay ‘the image is rich’ heb je het over visual fastfood. Kun je ons uitleggen wat je met deze term bedoeld?

Tegenwoordig is er een snelle consumptie van beelden. Ik noem dit visual fastfood. Wanneer je beelden snel verteerd mis je iets: de achterliggende informatie. We denken vaak dat een afbeelding een reproductie van de werkelijkheid is, maar dat klopt niet. Een afbeelding is, zoals ik eerder vertelde, altijd ingekaderd en heeft een bepaalde context.

© Ola Lanko

Je vertelt dat je het medium fotografie verder wilde onderzoeken. Wat kwam er uit dit onderzoek?

Het medium fotografie is machtig, flexibel en levend. Al sinds de uitvinding hiervan lijken geografische afstanden te zijn veranderd. Iets van ver is dichtbij te halen. Tegenwoordig kunnen we er zelfs voorspellingen mee doen. Denk aan constante opnamen van bijvoorbeeld satellieten en camera’s; seeing machines. Deze houden de wereld constant in de gaten. Signalen worden afgegeven en analyses worden uitgevoerd. Wanneer er een afwijking in het beeld verschijnt wordt de mens gewaarschuwd door de machine. Fotografie biedt dus de mogelijkheid gebeurtenissen los te koppelen van het moment. De lineaire tijdslijn verandert hierdoor omdat het zich kan verbuigen en iets nieuws kan opbouwen.

© Ola Lanko

Hoe verbeeld je jouw visie op fotografie?

Ik richt mij nu op het maken van installaties. Hierin zie ik veel potentie om mijn ideeën over te brengen. Ik onderzoek deze manier van presentie en noem deze ‘foto-genic installaties’. De opstelling lijkt op een foto maar deze foto is fysiek niet aanwezig; het zijn potentiële beelden die door de beschouwer gemaakt moeten worden. De installaties zijn bewust gecomponeerd, de kijker het zijn namelijk potientiële beelden die nog gemaakt moeten worden door de beschouwer. Men moet twee keer kijken om zich te realiseren wat er nu precies aan de hand is. Op deze manier wordt de kritische blik getriggerd.

© Ola Lanko

Toch bind je je niet alleen aan fotografie?

Ik ben niet bang voor combinaties en bind mij niet aan één soort materiaal of medium. Ik ben heel onderzoekend en werk veel met diverse materialen zoals foto’s, beelden en objecten; deze meng ik samen en creëer er nieuwe betekenissen van bekende voorwerpen en afbeeldingen mee. Mijn manier van werken is erg fragmentarisch, net zoals de manier waarop we informatie waarnemen. Het zijn schakelingen van het één naar het andere. Elke foto of object welke ik in mijn installatie gebruik stuurt je een andere kant op. Ik vind het interessant om over mijn installaties als analoge hypertext te denken; elk object heeft zijn eigen verhaal. Toch is mijn werk op metaniveau altijd een reflectie op fotografie. Op beelden.

© Ola Lanko

Hoe wil je dat de beschouwer je werk ervaart?

Mensen moeten het werk ontdekken. Het mooie aan kunst is dat het open vragen geeft; geen antwoord is goed of fout. Ik hoop dat men zijn eigen boodschap vormt.

© Ola Lanko

Kun je ons iets vertellen over je werk ‘Shelter’ dat onderdeel is van ‘Kunst aan de Schinkel’?

Het is een ondergrondse verstopplaats in de voormalige machinekamer van de Zeilbrug. In deze ruimte woont een hybride wezen. We zitten net in de periode na het Antropoceen waarin de mens de overhand heeft. Mens, dier en object staan nu gelijk aan elkaar. Informatie wordt in grote getalen verspreidt. Het wezen raakt de grip op de werkelijkheid kwijt. Hier, in zijn ondergrondse verschuilplaats probeert hij de informatiestroom te bevatten door te categoriseren, verzamelingen aan te leggen en rituelen uit te voeren. Ook het artikel van Cleo Wächter gaat over het Antropoceen. Klik hier om het te lezen.

© Ola Lanko

‘Shelter’, onderdeel van kunst aan de Schinkel is nog tot 8 november te bezoeken. Let wel: wel op afspraak via artfoundation@soledad.nl.

olalanko.com


New Dawn is gestopt editorial — 1 februari

New Dawn is gestopt. New Dawn was een platform voor hedendaagse Nederlandse fotografie waar talent een podium werd geboden. Twee jaar en duizend posts later houdt New Dawn op te...

↠ read more

Van architectuur naar fotografie. Een interview met Dirk Hardy. interview — 1 februari

Anouk Dingelstad (1989, Amsterdam) werkte voorheen als creative producer/artbuyer bij KesselsKramer en als fotografie & new business agent. Voor ons interviewt ze...

↠ read more

Eli Dijkers en zijn parallelle wereld vol zwart-wit portfolio — 1 februari

“Het mooie is niet gecultiveerd, het lelijke is niet een probleem.” Eli Dijkers toont op de grens van het journalistieke een poëtische kant van ons alledaagse...

↠ read more

Nanda Meijer - Dag gedachten portfolio — 31 januari

Nanda Meijer maakte elke dag een foto met haar polaroid camera en schreef er dan bij waar ze op dat moment aan dacht. Het project ontstond omdat ze het altijd al interessant heeft...

↠ read more

Maarten Kuypers en zijn noodzaak tot herhaling portfolio — 31 januari

Kosmopolitische omgevingen als New York betekenen chaos. Want waar maak je verbinding mee als je gebombardeerd wordt met beeld en geluid? De meeste mensen staan in...

↠ read more

Danielle van der Schans - Hotel Linate portfolio — 30 januari

Tijdens haar bezoek aan Milaan viel het Danielle van der Schans op dat er veel Noord Afrikaanse, Eritrese vluchtelingen zich in de metropool bevinden. Zoekende naar een baan en...

↠ read more

Rogier ten Hacken - Existence portfolio — 30 januari

Fotografie is iets waar Rogier ten Hacken altijd mee bezig is. Hij kan niet anders; het is hoe hij in het leven staat en het is voor hem een manier geworden om het leven meer te duiden....

↠ read more

Nederlands Fotomuseum - Quickscan #2 editorial — 29 januari

Quickscan. Een vluchtige inventarisatie: onvolledig, tastend, het begin van een dialoog en een eerste bepaling van de verschillende posities in het veld. De Nederlandse...

↠ read more

I can’t put my finger on it - Karmen Ayvazyan portfolio — 29 januari

Het werk van Karmen Ayvazyan toont ongewone situaties waarbij eenvoud gepaard gaat met een bepaalde complexiteit. Zo gaat Karmen steeds op zoek naar een wisselend spel van het...

↠ read more

Quintessence event — 28 januari

Zondag 13 februari opent de tweevoudige expositie Quintessence met werk van Popel Coumou en Charlott Markus bij Dapiran Art Project Space in Utrecht. Quintessence belicht het...

↠ read more